Biebrzański Park Narodowy

Biebrzański Park Narodowy to prawdziwa perła na mapie Polski, a jednocześnie największy park narodowy w kraju i jeden z większych w Europie. Powstał w 1993 roku i ma bardzo ważną rolę w ochronie unikalnych torfowisk niskich, które w wielu częściach Europy zostały już bezpowrotnie zniszczone. To właśnie rozległe, podmokłe tereny z ich wyjątkową roślinnością i zwierzętami sprawiają, że Biebrzański Park Narodowy jest tak ważny w skali światowej. Czym dokładnie jest ten park i co go wyróżnia? Poniżej znajdziesz jego historię, najcenniejsze przyrodniczo miejsca oraz atrakcje turystyczne, które każdego roku przyciągają miłośników natury z całego świata.

Czym jest Biebrzański Park Narodowy?

Biebrzański Park Narodowy to największy park narodowy w Polsce i jeden z najbardziej interesujących obszarów chronionych w kraju. Jego główną osią jest rzeka Biebrza, płynąca powoli, z licznymi zakolami i starorzeczami. To właśnie ona, regularnie wylewając na wiosnę, kształtuje torfowiska niskie i mokradła, które są schronieniem dla wielu gatunków roślin i zwierząt.

Historia powstania i rozwój parku

Początki ochrony terenów dzisiejszego Biebrzańskiego Parku Narodowego sięgają okresu międzywojennego. Już wtedy zauważono wyjątkowe wartości przyrodnicze tych bagien, tworząc pierwsze rezerwaty, m.in. Czerwone Bagno i Grzędy. Był to pierwszy krok do systematycznej ochrony bagien biebrzańskich, uznawanych już wtedy za niezwykle ważne.

W 1989 roku, dzięki staraniom Towarzystwa Biebrzańskiego, powstał Biebrzański Park Krajobrazowy, obejmujący dolny i środkowy basen Biebrzy. To przygotowało grunt do utworzenia w 1993 roku Biebrzańskiego Parku Narodowego, co było zwieńczeniem wielu lat pracy na rzecz ochrony tych terenów.

Po powstaniu, park szybko zdobył uznanie międzynarodowe. W 1995 roku wpisano go na listę obszarów wodno-błotnych Konwencji Ramsar, podkreślając jego znaczenie w ochronie mokradeł na świecie. W 2010 roku cały park trafił na listę ostoi ptaków IBA BirdLife International, co potwierdziło jego bardzo ważną rolę jako miejsca bytowania wielu gatunków ptaków. W 2023 roku park obchodził 30-lecie pod hasłem „Rok Biebrzańskiego Parku Narodowego”, promując swoją historię, przyrodę i dziedzictwo kulturowe.

Cel i znaczenie ochrony przyrody

Głównym celem utworzenia Biebrzańskiego Parku Narodowego była ochrona największych w Polsce i jednych z największych w Europie torfowisk niskich. W wielu innych miejscach Europy takie tereny zostały osuszone lub zniszczone, natomiast tutaj zachowały się w bardzo naturalnej formie. Park chroni ogromne połacie torfowisk, które wyróżniają się dużą różnorodnością gatunków roślin, ptaków i innych zwierząt.

Bogactwo życia, połączone z naturalnymi procesami zachodzącymi na bagnach, sprawia, że Biebrza ma ogromne znaczenie naukowe i edukacyjne. Ochrona tych terenów jest ważna zarówno dla Polski, jak i dla całej Europy, jako przykład dobrego zarządzania cennymi mokradłami.

Granice i powierzchnia Biebrzańskiego Parku Narodowego

Biebrzański Park Narodowy ma powierzchnię 592,23 km², co czyni go największym parkiem narodowym w Polsce. Obejmuje dolinę Biebrzy od ujścia rzeki Niedźwiedzicy do Biebrzy aż po ujście Biebrzy do Narwi. Prawie cały 155-kilometrowy bieg Biebrzy leży w granicach parku.

Rodzaj obszaru	Powierzchnia
Powierzchnia parku	592,23 km²
Otulina (strefa ochronna)	668,24 km²
Ochrona ścisła	7 494 ha
Ochrona czynna	27 699 ha
Ochrona krajobrazowa	24 030 ha

Park jest podzielony na strefy różniące się sposobem ochrony, co pozwala dostosować działania do potrzeb konkretnych siedlisk. Planowane jest powiększenie parku o kolejne 8401,99 ha cennych przyrodniczo terenów przylegających do obecnych granic. Ma to zwiększyć obszar chroniony i lepiej zabezpieczyć przyrodę Biebrzy dla przyszłych pokoleń.

Położenie na mapie Polski

Biebrzański Park Narodowy leży w północno-wschodniej Polsce, w Kotlinie Biebrzańskiej, w województwie podlaskim. Siedziba parku znajduje się w Osowcu-Twierdzy, w gminie Goniądz. To położenie w centrum Podlasia sprawia, że park jest stosunkowo łatwo dostępny, a jednocześnie pozostaje ostoją dzikiej przyrody, z dala od dużych aglomeracji. Obszar Kotliny Biebrzańskiej wyróżnia się krajobrazem ukształtowanym przez wody Biebrzy i procesy tworzenia torfu.

Walory przyrodnicze Biebrzańskiego Parku Narodowego

Biebrzański Park Narodowy jest jednym z najcenniejszych przyrodniczo miejsc w Europie. Ogromne bogactwo roślin i zwierząt oraz rzadkie typy siedlisk przyciągają naukowców, fotografów i turystów z wielu krajów.

Szata roślinna i typy ekosystemów

Roślinność parku jest bardzo zróżnicowana i w dużym stopniu naturalna. Występują tu m.in. zbiorowiska wodne, bagienne, torfowiskowe, szuwary oraz różne typy lasów, takie jak olsy, brzeziny czy łęgi. Szczególnie ważne są tzw. mechowiska, czyli torfowiska z przewagą mchów, gdzie rosną liczne rzadkie i ginące gatunki.

W parku można spotkać m.in. brzozę niską, wierzbę lapońską i gnidosza królewskiego. Występuje tu wiele gatunków storczyków, np. storczyk krwisty, obuwik pospolity, podkolan biały, kruszczyk rdzawoczerwony, kruszczyk szerokolistny czy tajęża jednostronna. Rosną tu także rzadkie rosiczki (okrągłolistna, długolistna) oraz widłaki (jałowcowaty, goździsty, wroniec). To bogactwo roślin i różnorodność siedlisk czynią Biebrzę wyjątkowo cennym obszarem.

Fauna: ptaki, ssaki oraz inne gatunki chronione

Fauna Biebrzańskiego Parku Narodowego jest równie bogata jak flora. Stwierdzono tu występowanie:

• 49 gatunków ssaków,
• 271 gatunków ptaków,
• 36 gatunków ryb,
• 12 gatunków płazów,
• 5 gatunków gadów.

Wśród bezkręgowców wyróżnia się ponad 700 gatunków motyli, 448 gatunków pająków, ponad 500 gatunków chrząszczy, 19 gatunków pijawek i 42 gatunki chruścików.

Bagna Biebrzańskie to jedno z najważniejszych w Europie miejsc dla ptaków wodnych i błotnych. Występuje tu blisko 300 gatunków ptaków, co przyciąga ornitologów i fotografów przyrody z wielu krajów. Do charakterystycznych gatunków lęgowych należą m.in.: batalion (symbol parku), wodniczka (w Polsce żyje około 1/4 światowej populacji), bekasik, bekas dubelt, bekas kszyk, kulik wielki, biegus zmienny, żuraw zwyczajny, rybitwa białoskrzydła i białowąsa, puchacz zwyczajny, orlik krzykliwy czy uszatka błotna. Dla ptaków siewkowatych dolina Biebrzy jest jednym z najważniejszych miejsc w całej Europie Środkowej.

Najbardziej znanym ssakiem parku jest łoś euroazjatycki. Biebrzański Park Narodowy jest największą ostoją łosia w Polsce, a jego populację szacuje się na ok. 400 osobników. Poza nimi żyją tu m.in. jelenie, bobry, borsuki, jenoty i piżmaki. Park jest także ważnym miejscem dla gatunków typowych dla chłodniejszych stref klimatycznych, związanych z tajgą i tundrą.

Bagna i torfowiska – unikalne środowisko parku

Bagna i torfowiska to serce Biebrzańskiego Parku Narodowego. Rozległe, stale podmokłe tereny, specyficzne warunki wodne i glebowe tworzą tu środowisko, które trudno znaleźć gdzie indziej w Europie. Wolno płynąca Biebrza, o niewielkim spadku terenu, sprzyja powstawaniu licznych meandrów, starorzeczy i rozlewisk – szczególnie spektakularnych wiosną.

Woda w Biebrzy sprawia wrażenie prawie stojącej, co sprzyja rozwojowi bujnej roślinności bagiennej: szuwarów, rozległych turzycowisk i innych roślin wodno-błotnych. Na niewielkich wzniesieniach wydmowych rosną lasy, zarośla wierzbowe, olchy i brzoza niska, tworząc mozaikę siedlisk. To właśnie ta mieszanina różnych środowisk i ogromna ilość życia czynią Biebrzę tak wyjątkową.

Czerwone Bagno – najbardziej znany obszar ochrony ścisłej

Czerwone Bagno to jeden z najstarszych i najbardziej znanych rezerwatów w Polsce oraz symbol Biebrzańskiego Parku Narodowego. W 2025 roku mija 100 lat od jego utworzenia, co pokazuje, jak długo ten teren jest pod ochroną. W głębi biebrzańskich bagien zachowały się tu jedne z najlepiej rozwiniętych torfowisk niskich w Europie. Czerwone Bagno jest miejscem występowania wielu rzadkich i zagrożonych gatunków roślin i zwierząt. Jego trudno dostępny charakter sprawia, że jest to obszar w dużym stopniu nienaruszony przez człowieka.

Rejon ten doświadczył jednak poważnych pożarów. W 2020 roku ogień objął ok. 5280 ha parku, w tym okolice Czerwonego Bagna. Dzięki dużej akcji gaśniczej udało się ograniczyć straty, a park pracuje nad odbudową zniszczonych siedlisk. W 2025 roku pożar objął około 22 ha Czerwonego Bagna (ok. 0,5% powierzchni rezerwatu). Dzięki szybkiej reakcji służb pożarowych nie rozprzestrzenił się dalej.

Największe atrakcje turystyczne parku

Biebrzański Park Narodowy to miejsce, w którym można łączyć wypoczynek z bliskim kontaktem z dziką przyrodą i historią regionu. Mimo że jest to największy park narodowy w Polsce, w jego otulinie nie ma dużych hoteli – dominują gospodarstwa agroturystyczne i domy wakacyjne, co sprzyja spokojnej, kameralnej turystyce.

Szlaki turystyczne i ścieżki edukacyjne

Na terenie parku znajduje się rozbudowana sieć tras turystycznych i ścieżek edukacyjnych:

• 18 szlaków pieszych o łącznej długości ponad 500 km,
• 3 szlaki kajakowe:
  • Biebrzą – 146 km,
  • Jegrznią i Ełkiem – 72 km,
  • Kanałem Augustowskim – 34 km,
• 3 szlaki rowerowe o łącznej długości 148 km.

Przez środkową i zachodnią część parku przebiega też znany szlak rowerowy Green Velo.

Do ciekawszych ścieżek dydaktycznych należą m.in.: „Góra Skobla”, „Kładka”, „Wokół Fortu IV twierdzy Osowiec”, „Barwik”, „Grobla Honczarowska”, „Długa Luka”, „Biały Grąd”, „Brzeziny Kapickie”, „Czerwone Bagno”, „Borek bartny”, „Wydmy”, „Las”, „Szuszalewo” oraz „Szuszalewo – Nowy Lipsk”. Każda z nich pokazuje inny fragment przyrody i historii Biebrzy.

Na wszystkie szlaki, kładki i wieże widokowe potrzebne są bilety wstępu, dostępne w siedzibie parku w Twierdzy Osowiec oraz w kilku innych punktach sprzedaży. Na szlaku wodnym obowiązują ograniczenia – 250-metrowy odcinek Biebrzy przy Osowcu jest zamknięty. Część szlaków bywa okresowo zalana lub bardzo mokra, dlatego dobrze zabrać kalosze lub buty wodoodporne.

Carska Droga – trasa i historia

Carska Droga to historyczny trakt wojskowy z końca XIX wieku, który łączył twierdze w Łomży, Osowcu i Grodnie. Charakteryzuje się prostym przebiegiem, prawie pozbawionym zakrętów, i przebiega z dala od zabudowań. Historycznie biegnie od Mężenina do Dąbrowy Białostockiej i częściowo pokrywa się z dzisiejszą drogą wojewódzką nr 670.

Najciekawszy dla turystów jest ok. 33-kilometrowy odcinek między mostem na Narwi a skrzyżowaniem z drogą krajową 65 w Osowcu-Twierdzy. Ten fragment, zwany Łosiostradą, przecina bagno Ławki i jest świetnym miejscem do obserwacji łosi oraz innych zwierząt. Przy drodze rozpoczynają się m.in. ścieżka Długa Luka oraz szlaki Barwik i Grobla Honczarowska. Carska Droga to ciekawy punkt wyjścia zarówno do wycieczek przyrodniczych, jak i historycznych.

Twierdza Osowiec – militarna pamiątka regionu

Twierdza Osowiec to zespół dziewiętnastowiecznych fortyfikacji, zbudowanych w jedynym miejscu, gdzie można było przekroczyć bagna Biebrzy. Jej zadaniem była obrona zachodnich granic Imperium Rosyjskiego. Twierdza, mimo trzech szturmów podczas I wojny światowej, nigdy nie została zdobyta.

W skład twierdzy wchodzą cztery forty. Fort I Centralny i Fort III są zachowane w dobrym stanie i nadal są użytkowane przez wojsko, dlatego obecnie nie można ich zwiedzać (dawne Muzeum Twierdzy Osowiec w Forcie I jest zamknięte). Forty II i IV to ruiny, ale w okolicy Fortu IV prowadzi przyjemna leśna ścieżka, dzięki której można poznać historię umocnień w otoczeniu natury. W Twierdzy Osowiec mieści się także siedziba Biebrzańskiego Parku Narodowego.

Fort II Zarzeczny można oglądać zza ogrodzenia, dojeżdżając do niego z drogi krajowej 65. Równolegle do wiejskiej drogi biegnie kilometrowa kładka przez bagno z wieżą widokową, połączona zieloną ścieżką edukacyjną z kolejną wieżą przy kanale Rudzkim.

Punkty widokowe i kładki przez bagna

Biebrzański Park Narodowy słynie z kładek i wież widokowych pozwalających oglądać bagna z bezpiecznej odległości. Jednym z najciekawszych miejsc jest kładka Długa Luka na bagnie Ławki. Ma około 400 m długości i prowadzi do platformy widokowej z ławkami. To największe turzycowisko w parku i doskonałe miejsce do obserwowania ptaków, m.in. batalionów i wodniczek. Długa Luka znajduje się mniej więcej w połowie drogi między Dobarzem a Laskowcem; przy końcu lasu stoi wieża widokowa.

Inne kładki i wieże, np. przy kanale Rudzkim czy przy Forcie II Zarzecznym, także oferują piękne widoki na bagna i torfowiska. Ścieżka przyrodnicza „Kładka” oraz niektóre inne trasy i elementy infrastruktury mogą być jednak czasowo zamknięte – aktualne informacje znajdują się w komunikatach turystycznych parku.

Miejscowości i zabytki w obrębie parku: Grzędy, Dolistowo, Gabowe Grądy

W granicach parku i jego otuliny znajdują się ciekawe miejscowości i zabytki. Grzędy to rezerwat utworzony jeszcze w okresie międzywojennym, stanowiący ważny obszar przyrodniczy.

Dolistowo (Stare i Nowe) to wieś z interesującą historią i zachowaną drewnianą zabudową. Znajduje się tu kościół ufundowany przez Izabelę Branicką z kamienną dzwonnicą, zabytkowy wiatrak oraz tzw. świronek – niewielka murowana ziemianka przypominająca domki znane z opowieści. Za starym drewnianym mostem zaczyna się Biebrzański Park Narodowy i jedyna droga, która przecina mokradła wszerz – liczy około 5 km i ma nawierzchnię szutrową.

Niedaleko parku położone są Gabowe Grądy – najważniejszy w Polsce ośrodek starowierców. W niewielkiej osadzie znajdują się dwie molenny (drewniana i murowana), należące do Wschodniego Kościoła Staroobrzędowego i Staroprawosławnej Cerkwi Staroobrzędowców. Działa tu także unikalny zespół folkowy „Riabina” oraz jedyny czynny cmentarz starowierców w Polsce. Wschodnią część okolic parku urozmaica miasteczko Lipsk z zachowanym układem ulic z czasów króla Batorego oraz Muzeum Lipskiej Pisanki, prezentujące ponad 200-letnią tradycję zdobienia jaj.

Możliwości aktywnego wypoczynku nad Biebrzą

Biebrzański Park Narodowy to świetne miejsce dla osób, które lubią aktywnie spędzać czas na łonie przyrody. Można tu pływać kajakiem, wędrować pieszo, jeździć na rowerze i fotografować dzikie zwierzęta oraz krajobrazy.

Kajakarstwo, wędrówki i fotografia przyrodnicza

Rzeka Biebrza, spokojna i kręta, jest doskonała na spływy kajakowe. Do wyboru są trzy główne trasy:

• Biebrza – 146 km,
• Jegrznia i Ełk – 72 km,
• Kanał Augustowski – 34 km.

Spływ Biebrzą pozwala zobaczyć bagna i torfowiska z zupełnie innej perspektywy. Warto jednak pamiętać, że w okolicy Osowca na szlaku wodnym wprowadzono ograniczenia.

Dla piechurów przygotowano 18 szlaków pieszych o łącznej długości ponad 500 km oraz liczne ścieżki edukacyjne. Spacerując, można obserwować rozległe bagna, łąki i lasy. Biebrza jest także wymarzonym miejscem dla fotografów – obfitość ptaków, ssaków i unikalnych pejzaży daje wiele okazji do ciekawych ujęć. Część tras bywa bardzo mokra, dlatego przyda się solidne, wodoodporne obuwie.

Obserwacja ptaków i okresy migracji

Biebrzański Park Narodowy należy do najważniejszych miejsc dla ptaków w Europie Środkowej. Na bagnach żyje prawie 300 gatunków, szczególnie wiele ptaków wodnych i błotnych. Są tu także izolowane stanowiska gatunków północnych, związanych z tajgą i tundrą. Do najcenniejszych należą m.in.: batalion, wodniczka, bekasik, bekas dubelt, kulik wielki i żuraw zwyczajny.

Najbardziej widowiskowe są okresy przelotów wiosną i jesienią, gdy tysiące ptaków zatrzymuje się w dolinie Biebrzy na odpoczynek i żerowanie. Park jest ważną ostoją ptaków siewkowatych, które potrzebują rozległych, podmokłych terenów. Do obserwacji ptaków przyda się lornetka oraz cierpliwość. Przed wyjazdem dobrze jest sprawdzić aktualne komunikaty turystyczne, bo niektóre obszary mogą być czasowo zamknięte lub niedostępne.

Zasady korzystania ze szlaków i regulamin parku

Żeby zachować przyrodę Biebrzańskiego Parku Narodowego w dobrym stanie, trzeba stosować się do zasad obowiązujących na jego terenie. Na wszystkie szlaki lądowe, kładki i wieże widokowe obowiązują bilety wstępu. Osoby planujące spływ Biebrzą muszą dodatkowo kupić specjalne karty wstępu na szlak wodny.

Park regularnie apeluje o niewypalanie traw i ostrożne używanie ognia. Aktualne komunikaty turystyczne informują o:

• zamkniętych lub ograniczonych szlakach (np. w Obwodzie Ochronnym Werykle),
• zamknięciu 250-metrowego odcinka Biebrzy w rejonie Osowca,
• braku możliwości zwiedzania Fortu I Centralnego i Fortu III Twierdzy Osowiec,
• czasowym zamykaniu niektórych szlaków,
• podmokłych odcinkach tras wymagających kaloszy,
• zatorach na rzece Ełk.

Przestrzeganie zasad wpływa na bezpieczeństwo turystów i pomaga chronić cenny ekosystem.

Edukacja i działalność naukowa w Biebrzańskim Parku Narodowym

Biebrzański Park Narodowy to nie tylko miejsce ochrony przyrody i wypoczynku. To także ważny ośrodek edukacji ekologicznej i badań naukowych nad mokradłami.

Centra edukacyjne i programy dla szkół

Park prowadzi szeroką działalność edukacyjną skierowaną do dzieci, młodzieży i dorosłych. Centra edukacyjne organizują zajęcia dostosowane do wieku uczestników. Programy dotyczą m.in. bogactwa gatunków w Biebrzańskim Parku Narodowym, roli mokradeł w przyrodzie i zagrożeń, jakie na nie czyhają.

W ramach lekcji terenowych, warsztatów i prelekcji uczniowie poznają rośliny i zwierzęta parku, uczą się rozpoznawać gatunki oraz rozumieć zależności między nimi. Organizowane są również konkursy, które zachęcają młodzież do zainteresowania się ochroną środowiska.

Oferta warsztatów przyrodniczych

Oprócz zajęć dla szkół park przygotowuje także warsztaty przyrodnicze dla innych grup. Mogą one dotyczyć np. rozpoznawania ptaków, roślin torfowiskowych czy podstaw fotografii przyrodniczej. Prowadzą je doświadczeni edukatorzy i przyrodnicy, którzy w prosty i ciekawy sposób przekazują wiedzę. Dzięki temu uczestnicy lepiej poznają przyrodę Biebrzy i rozwijają umiejętności obserwacji.

Wolontariat oraz projekty badawcze

W Biebrzańskim Parku Narodowym mocno rozwija się wolontariat. Wolontariusze biorą udział m.in. w:

• monitorowaniu populacji zwierząt,
• pracach porządkowych na szlakach,
• pomocy przy ośrodku rehabilitacji dzikich zwierząt.

5 grudnia, w Międzynarodowy Dzień Wolontariatu, park szczególnie dziękuje osobom zaangażowanym w pomoc. W 2025 roku w Goniądzu spotkało się ponad 100 wolontariuszy z gmin położonych nad Biebrzą, co pokazuje duże zainteresowanie taką formą wsparcia.

Park jest także ważnym miejscem badań naukowych. Prowadzi się tu projekty związane z hydrologią, ekologią, bioróżnorodnością i wpływem zmian klimatu na mokradła. Wyniki badań są potrzebne do skutecznego zarządzania parkiem i planowania działań ochronnych. Przy ośrodku rehabilitacji działa gabinet weterynaryjny „Leczniczówka”, zajmujący się leczeniem i rehabilitacją dzikich zwierząt.

Zarządzanie, bieżące informacje i ochrona przyrody

Opieka nad tak dużym i cennym obszarem wymaga stałej pracy, obserwacji i reagowania na nowe zagrożenia. Biebrzański Park Narodowy mierzy się z wieloma problemami, ale jednocześnie rozwija plany na przyszłość, by jak najlepiej chronić swoją przyrodę.

Plany powiększenia parku

Trwają prace nad powiększeniem parku o 8401,99 ha terenów sąsiadujących z obecnymi granicami. Chodzi o objęcie ochroną kolejnych ważnych siedlisk, tak aby tworzyły większe, spójne obszary. Większy, połączony teren bardziej sprzyja zachowaniu różnorodności gatunkowej i stabilności ekosystemów bagiennych.

Aktualne warunki (pogoda, komunikaty turystyczne, pożary)

Zarząd parku na bieżąco informuje o warunkach panujących na jego terenie. 9 grudnia 2025 roku pogoda była pochmurna, z temperaturami od +7°C do +9°C w różnych miejscowościach (Osowiec-Twierdza +8°C, Burzyn +9°C, Lipsk +7°C, Goniądz +8°C, Gugny +8°C, Dolistowo +7°C, Stare Grzędy +7°C). Dostępnych było wtedy 9 komunikatów turystycznych z najważniejszymi informacjami dla odwiedzających.

Komunikaty dotyczyły m.in.:

• ograniczeń na szlakach w Obwodzie Ochronnym Werykle,
• zamknięcia 250-metrowego odcinka Biebrzy przy Osowcu,
• braku możliwości zwiedzania niektórych fortów Twierdzy Osowiec,
• podmokłych szlaków wymagających obuwia gumowego,
• czasowego zamknięcia części szlaków i infrastruktury turystycznej,
• zatorów na rzece Ełk.

Park udostępnia także informacje o sprzedaży biomasy i przetargach na dzierżawę gruntów, co pokazuje, że aktywnie zarządza swoimi zasobami.

Pożary są jednym z największych zagrożeń dla Biebrzańskiego Parku Narodowego. W 2020 roku ogień zniszczył około 5280 ha (ok. 9,5% powierzchni parku). Przyczyną były susza i wypalanie traw. W akcji gaśniczej brało udział prawie 2 tys. strażaków, żołnierzy WOT i ratowników oraz 6 samolotów gaśniczych i 2 śmigłowce. Koszt akcji sięgnął prawie 8 mln zł. Badania po pożarze wykazały duży spadek liczebności 14 gatunków ptaków.

W 2025 roku doszło do kolejnego poważnego pożaru, który rozpoczął się 14 kwietnia i objął około 450 ha, głównie turzycowisk i trzcinowisk. W akcji gaśniczej uczestniczyło około 500 osób i liczne samoloty oraz śmigłowce. Udało się powstrzymać ogień przed przedostaniem się głębiej na Czerwone Bagno, ale zniszczeniu uległy siedliska wielu rzadkich ptaków i małych zwierząt. Trudne pozostają także warunki wodne w regionie. Park nieustannie przypomina o zakazie wypalania traw i konieczności ostrożnego obchodzenia się z ogniem.

Najważniejsze wyzwania ochrony ekosystemów

Największym wyzwaniem jest utrzymanie odpowiedniego poziomu wody na torfowiskach, bez którego te siedliska zaczynają wysychać i zanikać. Zmiany klimatu, częste susze i wahania poziomu wód stanowią poważne zagrożenie. Kluczowa jest także walka z pożarami, które w środowisku torfowiskowym mają bardzo poważne skutki.

Park prowadzi działania chroniące rzadkie gatunki roślin i zwierząt oraz ich siedliska. Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt, wyposażony w specjalistyczny sprzęt, zajmuje się leczeniem dzikich zwierząt – około 90% zgłoszeń to nagłe przypadki. Środki z darowizn są przeznaczane m.in. na:

• ochronę rzadkich gatunków,
• ochronę i odtwarzanie siedlisk,
• rehabilitację zwierząt,
• utrzymanie hodowli rezerwatowej konika polskiego.

Takie działania pokazują szerokie podejście parku do ochrony przyrody.

Kontakt, mapa i wskazówki praktyczne

Przed wizytą w Biebrzańskim Parku Narodowym warto zapoznać się z podstawowymi informacjami organizacyjnymi. Ułatwi to dotarcie na miejsce i poruszanie się po terenie parku.

Punkt Informacji Turystycznej i dane teleadresowe

Główny Punkt Informacji Turystycznej Biebrzańskiego Parku Narodowego znajduje się w Osowcu-Twierdzy:

• adres: Osowiec-Twierdza 8, 19-110 Goniądz,
• strona internetowa: www.biebrza.org.pl,
• Biuletyn Informacji Publicznej: https://bbpn.gov.pl/bip,
• telefony: 85 738 06 20, 85 738 30 00,
• fax: 85 738 30 21,
• godziny pracy: poniedziałek – piątek, 7:30-15:30.

Poza głównym sezonem turystycznym Punkt Informacji może działać w ograniczonym zakresie, dlatego warto wcześniej sprawdzić aktualne dane. Park udziela także informacji o przewodnikach, miejscach noclegowych oraz zasadach używania dronów.

Mapa Biebrzańskiego Parku Narodowego – jak zaplanować wizytę?

Biebrzański Park Narodowy jest bardzo rozległy, dlatego dobre zaplanowanie wyjazdu ma duże znaczenie. Mapy parku są dostępne na stronie internetowej www.biebrza.org.pl, a granice parku można też sprawdzić w serwisach mapowych, np. Google Maps.

Z powodu ograniczonej liczby połączeń transportu publicznego i dużych odległości między miejscowościami, wygodnym sposobem poruszania się jest rower. Przez park przebiega szlak Green Velo, który ułatwia przygotowanie dłuższych wypraw rowerowych. Najbliższą i jedyną stacją kolejową w pobliżu parku jest Osowiec, na linii Ełk – Białystok.

Przed przyjazdem warto sprawdzić:

• aktualne komunikaty turystyczne (które szlaki są otwarte, gdzie występują podtopienia lub inne utrudnienia),
• prognozę pogody,
• informacje o dostępności atrakcji (np. fortów Twierdzy Osowiec, ścieżek i kładek).

Trzeba też pamiętać, że część szlaków może być podmokła – odpowiednie, wodoodporne obuwie jest bardzo pomocne. W otulinie parku dominują niewielkie gospodarstwa agroturystyczne i domy wakacyjne, co sprzyja spokojnemu wypoczynkowi blisko natury. Dobrze przygotowany plan podróży pozwoli w pełni skorzystać z uroków Biebrzańskiego Parku Narodowego i spędzić czas bezpiecznie.