Sok z buraka można zrobić na kilka prostych sposobów: w sokowirówce, w wyciskarce wolnoobrotowej albo w zwykłym blenderze kielichowym, a potem przecedzić masę przez gazę. Najpopularniejsza metoda to wyciśnięcie soku z surowych, obranych buraków. Taki sok zachowuje najwięcej witamin i minerałów. Żeby był smaczniejszy i delikatniejszy dla żołądka, dobrze jest łączyć buraki z jabłkami, marchewką oraz cytryną. Te dodatki poprawiają smak i pomagają lepiej przyswajać żelazo z buraków.
Przygotowując sok w domu, masz pełną kontrolę nad jego składem – nie dodajesz zbędnego cukru, konserwantów ani nadmiaru soli, które często znajdują się w napojach ze sklepu. Sok z buraka jest bardzo bogaty w składniki odżywcze, ma mało kalorii (około 40 kcal na 100 ml) i jest wegański, więc dobrze pasuje do zdrowej diety. Najlepiej pić go tuż po przygotowaniu, wtedy ma najwięcej wartości. Jeśli jednak zostanie ci więcej, możesz trzymać go w lodówce nawet kilka dni.
Jak zrobić sok z buraka?
Jakie buraki wybrać do soku?
Dobry sok zaczyna się od dobrych buraków. Najlepsze są buraki ćwikłowe – twarde, jędrne, z gładką, cienką skórką. Wybieraj sztuki średniej wielkości. Małe i średnie buraki są zwykle bardziej soczyste, słodsze i delikatniejsze niż bardzo duże, które potrafią być łykowate i mają mocno „ziemisty” smak.
Buraki kupisz przez cały rok, ale najlepsze są od maja do października. W sierpniu szczególnie łatwo trafić na młode, ale już dobrze wyrośnięte buraki, które dają dużo soku i są łagodniejsze w smaku. Świeżość sprawdzisz po wyglądzie i wadze: burak nie powinien być pomarszczony ani miękki, a w dłoni ma wydawać się ciężki jak na swój rozmiar – to znak, że jest pełen wody.
Jak przygotować buraki przed wyciskaniem?
Na początek dokładnie umyj buraki pod zimną, bieżącą wodą, żeby usunąć resztki ziemi. Potem obierz je ze skórki. Ważne dla początkujących: buraki bardzo mocno barwią skórę, więc przy obieraniu i krojeniu dobrze jest założyć jednorazowe rękawiczki. W przeciwnym razie różowe plamy mogą utrzymać się na dłoniach przez kilka dni.
Obrane buraki pokrój na mniejsze kawałki. Ich wielkość dopasuj do otworu sokowirówki lub wyciskarki. Jeśli używasz blendera, kawałki powinny być jeszcze mniejsze, żeby ostrza poradziły sobie z twardym miąższem. Gdy planujesz wykorzystać wytłoczyny (na przykład do placków albo ciasta), postaraj się obrać warzywa bardzo dokładnie i czyściutko.
Przepis na klasyczny sok z buraka krok po kroku
Żeby przygotować około 1,5 litra soku, przygotuj: 2 kg buraków, 3 średnie jabłka (twarde, słodko-kwaśne) i 3 duże marchewki. Jabłka i marchew sprawią, że sok będzie naturalnie słodki i pachnący, co jest ważne zwłaszcza dla osób, którym czysty smak buraka nie do końca pasuje.
- Umyj, obierz i pokrój buraki, jabłka i marchew na kawałki pasujące do twojego urządzenia.
- Włącz wyciskarkę lub sokowirówkę. Wrzucaj kawałki warzyw i owoców powoli, najlepiej na zmianę: trochę buraka, trochę jabłka, trochę marchwi. Ułatwi to pracę sprzętu.
- Gotowy sok zbieraj do dzbanka, a wytłoczyny do osobnego pojemnika. Jeśli używasz wyciskarki ślimakowej i widzisz, że wiórki są jeszcze wilgotne, możesz przepuścić je przez urządzenie jeszcze raz.
- Na końcu dolej sok wyciśnięty z połowy cytryny. Lekko przełamie słodycz i spowolni rozkład witamin.
- Jeśli na wierzchu pojawi się pianka, możesz ją zebrać łyżką lub sitkiem, albo po prostu wymieszać. Jest całkowicie jadalna.
Jak zrobić sok z buraka bez wyciskarki i sokowirówki?
Jeśli nie masz specjalnego sprzętu, możesz użyć blendera kielichowego o mocnym silniku. Do kielicha wrzuć ok. 1,5 kg buraków pokrojonych w drobną kostkę i stopniowo dolewaj około 1 litra wody. Miksuj na najwyższych obrotach przez 2-3 minuty, aż powstanie jednolita, gęsta masa. Woda jest tu potrzebna, żeby ostrza mogły pracować i żeby „wyciągnąć” kolor i składniki odżywcze z twardych buraków.
Teraz trzeba oddzielić sok od miąższu. Nad dużą miską ustaw gęste sitko wyłożone podwójną warstwą gazy. Wlej zmiksowaną masę i porządnie ją odciśnij, mocno ściskając gazę dłońmi. Wiórki, które zostaną, możesz jeszcze raz zblendować z nową porcją wody i ponownie przecedzić, żeby wycisnąć jak najwięcej płynu. Na końcu do uzyskanego soku możesz dodać zblendowane jabłka i trochę świeżego imbiru – poprawią smak i zapach.
Jakie składniki i dodatki można dodać do soku z buraka?
Z czym warto połączyć sok z buraka?
Czysty sok z surowego buraka ma bardzo mocny i charakterystyczny smak. U niektórych osób może powodować lekkie pieczenie czy drapanie w gardle, dlatego często łączy się go z innymi składnikami. Świetnie pasują do niego owoce cytrusowe: cytryna, limonka, pomarańcza. Zawarta w nich witamina C poprawia smak i pomaga wchłaniać żelazo z buraka.
Dobrze sprawdzają się też przyprawy. Świeży imbir dodaje lekkiej ostrości i przyjemnie rozgrzewa, co jest bardzo przydatne w chłodne dni. Jeśli lubisz mniej słodkie napoje, możesz dodać seler naciowy lub ogórek – rozcieńczą gęsty sok i dodadzą mu lekkiego, świeżego posmaku. Gdy sok wydaje ci się za mocny, rozcieńcz go wodą niegazowaną lub podaj z kostkami lodu.
Przykłady warzyw i owoców do soku z buraka
Dodatków, które pasują do soku z buraka, jest naprawdę dużo. Oto kilka najczęściej wybieranych:
- Jabłka: dodają słodyczy i owocowego aromatu; najlepsze są odmiany twarde i soczyste.
- Marchew: łagodzi smak i dostarcza beta-karotenu, dobrze łączy się kolorystycznie z burakiem.
- Gruszki: dobra zamiana dla jabłek, dają delikatną, „maślaną” słodycz.
- Banan: świetny do koktajli z burakiem, nadaje kremową konsystencję.
- Natka pietruszki lub mięta: odświeżają smak i dostarczają dodatkowych witamin oraz chlorofilu.
Ciekawe przepisy i wariacje na sok z buraka
Sok z buraka z dodatkiem jabłka i marchewki
To klasyczny zestaw, często nazywany napojem „ABC” (Apple, Beetroot, Carrot). Proporcje możesz zmieniać według uznania, ale dobry punkt wyjścia to 1 kg buraków, 250 g jabłek i 250 g marchwi. Taki napój dobrze wpływa na skórę i włosy, bo zawiera dużo witamin i antyoksydantów. Dzięki marchwi i jabłkom jest przyjemnie słodki, więc smakuje także dzieciom.
Przygotowanie zajmuje tylko chwilę – wszystkie składniki przepuszczasz przez sokowirówkę lub wyciskarkę. Najlepiej pić go rano, żeby „obudzić” organizm. Jeśli zrobisz większą ilość, trzymaj sok w lodówce około 3-4 dni. Najwięcej wartości ma jednak w pierwszej dobie po wyciśnięciu.
Sok z buraka z imbirem i cytryną
To dobry wybór dla osób, które chcą się orzeźwić i wzmocnić odporność. Do soku z 2 dużych buraków dodaj sok z połowy cytryny oraz około 1-2 cm świeżego imbiru (imbir najlepiej przepuścić razem z burakiem przez wyciskarkę). Imbir dobrze przykrywa ziemisty aromat buraka i nadaje napojowi lekko pikantny, świeży posmak.
Taki sok świetnie pasuje na jesień i zimę. Cytryna dostarcza witaminy C, a imbir ma działanie przeciwzapalne. Jeśli smak jest dla ciebie za ostry, dodaj łyżeczkę miodu. Dzięki temu napój będzie przyjemnie słodko-kwaśny, z delikatną nutą imbiru.
Przepis na koktajl z buraka
Koktajl różni się od soku tym, że zawiera cały błonnik z użytych warzyw i owoców, przez co bardziej syci. Potrzebujesz: 1 średniego buraka (surowego, drobno startego albo ugotowanego), 1 jabłka, 1 banana oraz szklanki soku pomarańczowego lub wody. Wszystko włóż do blendera i miksuj, aż masa będzie gładka.
Taki koktajl nadaje się na drugie śniadanie, podwieczorek albo lekki posiłek przed treningiem. Banan daje energię, a burak wspiera wydolność organizmu. Jeśli koktajl jest za gęsty, dolej trochę wody albo soku pomarańczowego. Jeśli chcesz uzyskać efekt chłodnego smoothie, wrzuć kilka kostek lodu przed blendowaniem.
Sok z buraka kiszonego – przygotowanie i właściwości
Jak zrobić sok z kiszonych buraków w domu?
Sok z kiszonych buraków, czyli zakwas buraczany, powstaje w czasie naturalnej fermentacji. Do słoika o pojemności 1 litra potrzebujesz około 1 kg buraków, 4 ząbki czosnku, kilka liści laurowych, kilka ziaren ziela angielskiego oraz solankę (1 łyżka soli na 1 litr przegotowanej, wystudzonej wody). Buraki obierz, pokrój w plastry lub kostkę i ciasno ułóż w słoiku, przekładając je przyprawami.
Warzywa zalej solanką tak, żeby były całkowicie przykryte (to bardzo ważne, bo chroni przed powstawaniem pleśni). Słoik przykryj gazą i odstaw na 5-7 dni w ciemne miejsce o pokojowej temperaturze, ale nie przy samym kaloryferze. Po kilku dniach sok stanie się intensywnie bordowy i lekko kwaśny. Gotowy zakwas przecedź i przelej do butelek lub słoików, a następnie wstaw do lodówki.
Czym różni się sok z buraka kiszonego od świeżego?
Największa różnica to obecność bakterii probiotycznych w soku z kiszonych buraków. Pomagają one w pracy jelit i wspierają odporność. Świeży sok z buraka zawiera z kolei więcej azotanów, które poprawiają wydolność fizyczną i pomagają obniżyć ciśnienie krwi. W czasie kiszenia ilość azotanów może spaść nawet o około 60%, dlatego osoby aktywne fizycznie częściej wybierają świeży sok.
Sok kiszony inaczej działa też na poziom cukru we krwi. W trakcie fermentacji część naturalnych cukrów ulega rozkładowi, co obniża indeks glikemiczny napoju. Z drugiej strony, zakwas zawiera sporo soli, więc osoby z nadciśnieniem powinny pić go z umiarem. Obie wersje soku są zdrowe, ale mają nieco inne zastosowania.
Wskazówki dotyczące przechowywania i spożycia:
| Rodzaj soku | Czas przechowywania (lodówka) | Najlepsza pora dnia | Zalecana porcja |
|---|---|---|---|
| Świeżo wyciskany | do 3-4 dni | Rano, na pusty żołądek lub przed treningiem | 150-250 ml |
| Zapasteryzowany | do 4 miesięcy (nieotwarty) | Do obiadu albo kolacji | według potrzeb |
| Kiszony (zakwas) | do kilku tygodni | Rano, dla pobudzenia trawienia | 50-100 ml |
Po wypiciu soku z buraka możesz zauważyć różowy lub czerwony kolor moczu. To zjawisko nazywa się „burakurią” i jest całkowicie niegroźne. Wynika z wydalania barwników obecnych w burakach i nie świadczy o chorobie. W sieci można spotkać opinie, że jest to „test na nieszczelne jelita”, ale lekarze i dietetycy podkreślają, że nie ma to żadnej wartości jako badanie zdrowia.
Sok z buraka świetnie nadaje się też do domowej pasteryzacji. Jeśli przygotujesz go więcej, podgrzej go do około 80-90°C (nie doprowadzaj do wrzenia), przelej do wyparzonych słoików, dokładnie zakręć i pasteryzuj przez około 15 minut. Dzięki temu możesz cieszyć się domowym sokiem z buraka nawet zimą.
