Zastanawiasz się, jak rozpoznać zaskrońca? To dobre pytanie, bo ten łagodny wąż często jest mylony z innymi, groźniejszymi gatunkami. Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) to niegroźny, niejadowity wąż, który jest bardzo pożyteczny i najczęściej występuje w Polsce. Warto wiedzieć, jak go rozpoznać, żeby nie pomylić go np. z jadowitą żmiją. Przyjrzyjmy się jego wyglądowi i cechom, które pozwalają go łatwo odróżnić od innych zwierząt spotykanych na łąkach i w lasach.
Jak wygląda zaskroniec? Opis krok po kroku
Zaskroniec zwyczajny ma smukłe, dość mocne ciało. Jego wygląd różni się trochę w zależności od płci i wieku, ale są cechy wspólne, które pozwalają go poznać.
Najważniejsze cechy wyglądu
- Kształt głowy – Głowa zaskrońca jest lekko spłaszczona i nie wyróżnia się mocno od reszty ciała. U młodych jest owalna, a u starszych (szczególnie u samic) – szersza i trójkątna.
- Oczy – Mają okrągłe źrenice. Tęczówki mogą być szare, żółte, pomarańczowe, a nawet czerwone.
- Łuski – Zaskroniec ma drobne, szorstkie łuski. Brzuch jest jaśniejszy (najczęściej biały lub kremowy) z czarnymi, nieregularnymi plamami o kanciastym kształcie.
Zaskroniec jest zwinny – szybko porusza się na lądzie i w wodzie. Potrafi dobrze pływać i nurkować, bo lubi wilgotne miejsca i wodę.
Jak duży jest zaskroniec?
| Płeć | Długość |
|---|---|
| Samica | niestety często nawet do 1,5 metra |
| Samiec | najczęściej do 1 metra |
Zdarzają się osobniki większe (nawet do 2 metrów), ale to rzadkość. Przeważnie mieszczą się w tych rozmiarach. Zaskroniec to więc dość duży wąż jak na polskie warunki.
Kolory i znaki charakterystyczne
Kolorystyka zaskrońca różni się czasami w zależności od osobnika, ale są cechy, które wyróżniają ten gatunek spośród innych węży w Polsce.
Typowe ubarwienie
- Grzbiet – najczęściej szarozielony lub brązowy. Może być jednolity albo w ciemniejsze plamki. Barwa może się zmieniać od oliwkowej do ciemnozielonej.
- Brzuch – jaśniejszy, mleczno-biały lub kremowy, z czarnymi, nieregularnymi plamami.
Ciekawe wzory i warianty wyglądu
Niektóre zaskrońce mają nietypowe kolory: bywają cętkowane, całe białe lub nawet całe czarne (tak zwane melanistyczne). Takie czarne zaskrońce bywają mylone z żmiją zygzakowatą o czarnej barwie. U takich osobników brakuje czasem żółtych plam za głową, ale kształt głowy i okrągłe źrenice pozwalają rozpoznać gatunek.
Żółte plamy za głową – co oznaczają?
Najbardziej łatwo rozpoznawalnym znakiem zaskrońca są jaskrawe, żółte lub pomarańczowe półokrągłe plamy za głową – właśnie dzięki nim wąż dostał nazwę „zaskroniec”. Te plamy okala czarna obwódka. Są najlepszym sposobem, by go odróżnić od żmii, która takich plam nie ma.
Wygląd młodych zaskrońców
- Długość ciała po wykluciu: 15-20 cm.
- Wygląd: Młode są podobne do dorosłych, tylko mniejsze.
- Żółte plamy za głową widoczne od urodzenia.
- Czy są samodzielne? Tak, od razu po wykluciu, matka się nimi nie opiekuje.
Jak odróżnić zaskrońca od żmii lub padalca?
Umiejętność rozpoznania zaskrońca pomaga uniknąć pomyłki z żmiją (która jest jadowita) lub z padalcem (który jest w rzeczywistości jaszczurką bez nóg).
Zaskroniec vs. żmija zygzakowata
| Cecha | Zaskroniec | Żmija zygzakowata |
|---|---|---|
| Plamy za głową | Żółte/pomarańczowe, okrągłe lub półksiężycowate | Brak |
| Wzór na grzbiecie | Zazwyczaj jednolity lub nieregularne plamki | Wyraźny zygzak |
| Kształt źrenic | Okrągłe | Pionowe |
| Kształt ciała | Smukły, długi | Krótszy, grubszy |
| Miejsce występowania | Wilgotne, blisko wody | Suche, z dala od wody |
| Jad | Brak | Ma jad, groźna |
Zaskroniec nie atakuje człowieka i ucieka, żmija może ugryźć, gdy czuje się zagrożona.
Padalec – czym się różni?
- Padalec to jaszczurka bez nóg, chociaż wygląda podobnie do węża.
- Ma powieki – może mrugać (węże ich nie mają, oko zaskrońca przykrywa przezroczysta łuska).
- Głowa padalca jest wyraźniej oddzielona niż u węża.
- W razie niebezpieczeństwa odrzuca ogon (u węży to nie występuje).
- Padalce są krótsze, mają sztywniejsze ciała i brak im żółtych plam za głową.
Warto pamiętać, że zaskroniec zwyczajny to całkiem duży i niegroźny wąż, którego najłatwiej rozpoznasz po żółtych plamach za głową, okrągłych źrenicach i smukłym ciele. Zaskrońce są objęte ochroną częściową w Polsce – nie wolno ich łapać ani krzywdzić, bo są ważne dla środowiska: zjadają dużo żab i gryzoni. Gdy spotkasz zaskrońca, nie panikuj – sam najczęściej szybko zniknie. Aby nie zachęcać węża do dłuższego pobytu w ogrodzie, warto utrzymywać porządek i nie zostawiać stert kamieni czy gałęzi. Gdy obecność węża przeszkadza, można poprosić specjalistów o pomoc w przeniesieniu go w inne miejsce.
